İrlanda’da yeni akademik dürüstlük rehberi: Öğrenmeyi destekleyen görev paylaşımı

Yeni rehber, kurum içindeki görevleri açıklıyor

İrlanda’nın kalite ve yeterlilik kuruluşu QQI, 5 Ekim 2026’da Ulusal Akademik Dürüstlük Ağı NAIN’in yeni rehberini duyurdu. İleri ve yükseköğretim kurumlarıyla eğitim sağlayıcılarına yönelik çalışma, akademik dürüstlükte görevleri, sorumlulukları ve katkıları açıklıyor. Kurumların ihtiyaçları ve kaynakları arasında farklılık bulunduğunu kabul eden rehber; eğitim ve katılımı, yönetişimi, araştırma ve yeniliği birlikte ele alıyor. [1]

Bir öğrenci için bu kurumsal başlıkların karşılığı oldukça somut olabilir: Kaynak göstermeyi anlamadığında kime soracak, bir ödevde izin verilen yardımı nasıl öğrenecek ve farklı görevlilerden çelişkili açıklama alırsa nereye başvuracak? Bu haber, rehberin açtığı tartışmayı öğrenme desteği üzerinden değerlendiriyor. Aşağıdaki örnekler özgün eğitim önerileridir; İrlanda’da bütün kurumlarda uygulanmaya başlanmış yeni bir süreç olarak sunulmuyor.

Üç rol, farklı sorumluluk alanları

Eylül 2026 tarihini taşıyan rehber, akademik dürüstlük lideri veya sorumlusu, eğitim geliştirme uzmanı ve fakülte ya da bölüm düzeyindeki destekleyici rolü tanımlıyor. Stratejik koordinasyon, eğiticilerle öğrencilere destek ve birim içindeki uygulama bu roller arasında dağılıyor. Belgede belirli kadroların kurulması zorunlu tutulmuyor; kurumların görev kapsamını, zaman payını ve uygun rol birleşimini kendi koşullarına göre belirleyebileceği açıklanıyor. [2]

Bu ayrım, bir işin herkese ait olduğunun söylenmesiyle fiilen kimin yapacağının bilinmesi arasındaki boşluğu tartışmaya açıyor. Örneğin öğretim elemanı ödevin öğrenme amacını açıklarken, öğrenci destek birimi kaynak kullanımını çalıştırabilir. Kurum yönetimi ise bu desteğin sürdürülebileceği zamanı ve iş bölümünü planlayabilir. Görevlerin birbirine nasıl bağlandığının görünür olması, öğrencinin aynı soruyu farklı kapılarda yeniden anlatma ihtiyacını azaltmayı hedefleyebilir.

Ağa öğrenciler de katılıyor

QQI’nin NAIN açıklamasına göre ağ, Kasım 2019’da kuruldu. Eğitim kurumları ve ilgili kuruluşlardan temsilcilerin yanında öğrenci temsilcilerini de içeriyor. Bilgi kaynakları geliştirmek, paylaşmak ve kurumlar arasında işbirliğini güçlendirmek ağın amaçları arasında. Bu yapı, akademik dürüstlüğü yalnız belirli bir uzmanın kişisel görevi olarak ele almayan bir çalışma zemini sunuyor. [3]

Öğrencinin katılımı, bir taslak hazırlanırken görüşünün alınmasıyla somutlaşabilir. Bir yönergede eğitimciye açık görünen ifade, görevi ilk kez yapan kişi için belirsiz kalabilir. Kurum, öğrencilerden metni yalnız beğenip beğenmediklerini değil, okuyunca hangi işlemi yapacaklarını anladıklarını açıklamalarını isteyebilir. Gelen sorular, daha sonra oluşabilecek güçlükleri erken fark etmeye yardımcı bir başlangıç sağlayabilir. Bu, düzenlenebilecek bir çalışma önerisidir.

Bir haftalık gündemi olağan öğrenmeye bağlamak

QQI’nin Ulusal Akademik Dürüstlük Haftası sayfası, 19–23 Ekim 2026 için NAIN üyelerinin webinar, atölye ve diğer çalışmalarını bir araya getiriyor. Etkinlikler, yükseköğretim ve ileri eğitimde akademik dürüstlüğün desteklenmesine odaklanıyor. Sayfa program ve katılım bilgilerini sunuyor; etkinliklerin öğrencilerin davranışlarını ne ölçüde değiştirdiğine ilişkin bir sonuç değerlendirmesi yayımlamıyor. [4]

Bir farkındalık haftasının eğitim açısından devamı, dersin olağan akışına bağlandığında daha açık tasarlanabilir. Örneğin hafta içinde anlatılan kaynak kullanımı, sonraki ödevin hazırlık aşamasında yeniden ele alınabilir. Öğrencinin bir bilgi notunu okumasıyla o nottaki yaklaşımı kendi çalışmasında uygulaması farklı etkinliklerdir. Öğretim ekibi, hangi becerinin örnek üzerinde çalışılacağını ve geri bildirimin ne zaman verileceğini önceden planlayabilir.

Cork örneğinde öğrenme ve yardım isteme

University College Cork’un beceri merkezi, akademik dürüstlüğü kişinin kendi çalışmasını üretmesi, yararlandığı katkıları belirtmesi ve anlamadığı yerde destek istemesiyle ilişkilendiriyor. Sayfada öğrencilere açıklanmış değerlendirme beklentileri, beceri oturumları ve yaklaşık iki saatlik bağımsız öğrenme kursu tanıtılıyor. Kursta akademik çalışma ilkeleri ve ilgili becerilerle birlikte üretken yapay zekânın sorumlu kullanımı da yer alıyor. Bu, üniversitenin kendi öğrenci desteği örneği. [5]

Buradan hareketle destek tasarımında öğrencinin yardım istemesini kolaylaştıran bir dil kullanılabilir. Yalnız yapılmaması gerekenleri sıralamak, doğru uygulamanın nasıl öğrenileceğini açıklamakta yetersiz kalabilir. Öğrenci bir kaynağı hangi aşamada not edeceğini, farklı fikirleri kendi metninde nasıl ayıracağını ve taslağını ne zaman gözden geçireceğini çalışabilir. Eğitimci, örneğin hangi bölümünün öğrencinin kararı olduğunu anlamaya yönelik sorular sorabilir.

Temsilî örnek: Kaynakları birbirine karışan sunum

Kurgusal bir öğrenci grubunun kent içi ulaşım üzerine kısa bir sunum hazırladığını düşünelim. Grup bir araştırma raporundaki çizelgeden, bir makaledeki yorumdan ve kendi gözlemlerinden yararlanmış olsun. Taslakta bu üç bilgi türünün kaynağı aynı açıklıkta görünmüyor olabilir. Bu durumdan hareketle hazırlanacak alıştırmanın amacı, öğrencilerin yaptıkları katkıyla yararlandıkları katkıyı okuyucuya nasıl göstereceğini öğrenmesidir.

Destek görüşmesinde önce sunumun bir sayfası seçilebilir. Öğrenciler hangi cümleyi kendilerinin kurduğunu, hangi düşüncenin başka bir yazara ait olduğunu ve çizelgeyi nereden aldıklarını anlatır. Bir bilgiyi aktarmakla ondan sonuç çıkarmak arasındaki fark konuşulur. Eğitimci öğrencilerin yerine metni tamamlamadan, açıklama gerektiren noktayı gösterir. Grup, bu açıklamayı kendi sunumuna nasıl ekleyeceğine karar verir ve nedenini anlatır.

Ardından öğrenciler kaynak notlarını sunumun akışıyla karşılaştırabilir. Bir görselin altındaki bilgi eksikse, eksikliğin ne olduğu açıkça belirlenir. Bir yorumun dayanağı bulunamıyorsa kullanılan ifade yeniden değerlendirilir. Amaç, çalışma bitince gelişigüzel bir kaynak listesi eklemek yerine, okuyucunun hangi bilginin nereden geldiğini anlayabilmesini sağlamaktır. Bu alıştırma, kurumun belirlediği kaynak gösterme yaklaşımıyla birlikte yürütülebilir.

Gruptaki görev paylaşımı da görüşmenin konusu olabilir. Bir kişinin çizelgeyi bulması, başka kişinin metni yazması ve üçüncünün sunumu düzenlemesi katkıların izini kendiliğinden açık kılmaz. Ekip, dosyaları birleştirirken kaynak notlarının da taşınıp taşınmadığını kontrol etmeyi planlayabilir. Böylece ortak çalışma, bireylerin katkısını silmeden yürütülebilir. Öğrenciler hangi bilgiyi neden kullandıklarını birbirlerine açıklama fırsatı bulabilir.

Çalışanların mesleki gelişimi de işin içinde

Bu örnekte destek veren görevlinin öğrenme ihtiyacı, öğrenciye tek bir doğru cümle söylemekten daha geniştir. Sorunun kaynak bilgisi, görev yönergesi veya zaman planlamasıyla ilgili olup olmadığını ayırt etmesi gerekebilir. Kendi sorumluluğunun dışındaki bir konuyu ilgili kişiye yönlendirmeyi de bilmelidir. Kurum içi kısa vaka görüşmeleri, çalışanların aynı duruma farklı açıklamalar getirdiği noktaları konuşmak için kullanılabilir.

Destek saatlerinin ders programında görünmesi, çevrim içi ve yüz yüze seçeneklerin anlaşılır biçimde açıklanması da tasarımın bir parçası olabilir. Öğrencinin yardım alabilmek için önce kurumun bütün birim adlarını öğrenmesi gerekmemeli. İletişim sayfasında görev unvanının yanında hangi sorulara destek verildiği örneklenebilir.

İrlanda’daki rehberin eğitim kurumlarına sunduğu tartışma, görev unvanlarıyla günlük destek arasında bağ kurmaktır. Bir öğrencinin hangi soruyu nereye götürebileceği ve aldığı açıklamayı çalışmasına nasıl uygulayacağı açık olduğunda bu bağ daha görünür olur. Kurumlar kendi olanakları içinde sorumlulukları belirleyebilir; öğrenme desteğini öğrencinin karşılaştığı gerçek sorular üzerinden düzenlemek, bu hazırlığın somut başlangıçlarından biri olabilir.

Kaynaklar

[1] QQI — Akademik dürüstlükte görev ve sorumluluk rehberinin duyurusu. https://www.qqi.ie/news/new-national-guidance-published-on-academic-integrity-roles-responsibilities-and-contributions

[2] NAIN ve QQI — Akademik dürüstlükte görevler, sorumluluklar ve katkılar rehberi. https://www.qqi.ie/sites/default/files/2026-09/guidelines-on-academic-integrity-roles-responsibilities-and-contributions.pdf

[3] QQI — Ulusal Akademik Dürüstlük Ağının kapsamı. https://www.qqi.ie/national-academic-integrity-network

[4] QQI — 2026 Ulusal Akademik Dürüstlük Haftası etkinlik duyurusu. https://www.qqi.ie/events/national-academic-integrity-week-2026

[5] University College Cork — Akademik dürüstlük ve öğrenci desteği. https://www.ucc.ie/en/skillscentre/academic-integrity/