Personel maliyet merkezi yönetimi, çalışanlara ilişkin ücret ve yan giderlerin doğru bölüm, tesis, proje veya üretim hattına dağıtılmasını sağlar. Tüm çalışan maliyetlerinin tek hesapta toplanması hangi bölümün ne kadar iş gücü maliyeti oluşturduğunu görmeyi zorlaştırır.
Maliyet merkezi yapısını belirleyin
Şirketin organizasyon ve muhasebe yapısına göre maliyet merkezleri oluşturulmalıdır.
Örnek maliyet merkezi türleri:
- Üretim bölümleri
- Bakım
- Kalite
- Depo ve lojistik
- Satış ve pazarlama
- İnsan kaynakları
- Finans ve muhasebe
- Proje bazlı işler
- Tesis veya şube bazlı yapı
Her çalışana ana maliyet merkezi atayın
Çalışanın bordro maliyetinin temel olarak hangi birime ait olduğu personel kartında tanımlanmalıdır. Departman değişikliği olduğunda kayıt güncellenmelidir.
Birden fazla merkezde çalışanları yönetin
Bazı çalışanlar ay içinde birden fazla proje veya bölüm için çalışabilir. Bu durumda maliyet yüzdesel veya fiili çalışma süresine göre dağıtılabilir.
Örnek:
- Proje A: yüzde 60
- Proje B: yüzde 25
- Genel merkez: yüzde 15
Dağıtım yöntemini standartlaştırın
Maliyet dağıtımı her ay kişisel tahminle yapılmamalıdır. Şirket içinde kullanılacak yöntem yazılı olmalıdır.
Kullanılabilecek dağıtım yöntemleri:
- Fiili çalışma saati
- Puantaj kaydı
- Sabit yüzdesel dağılım
- Proje görev kaydı
- Üretim miktarı
Toplam personel maliyetini doğru tanımlayın
Personel maliyeti yalnızca çalışanın net veya brüt ücretinden oluşmaz. İşveren açısından ilgili tüm düzenli ve değişken giderler değerlendirilmelidir.
Maliyet kalemleri şunları içerebilir:
- Brüt ücret
- İşveren sosyal güvenlik maliyetleri
- Fazla mesai
- Prim ve ikramiye
- Yemek
- Servis ve ulaşım
- Özel sağlık sigortası
- İş kıyafeti ve koruyucu ekipman
- Eğitim giderleri
- İşe alım maliyeti
Doğrudan ve dolaylı işçilik maliyetlerini ayırın
Ürünün üretiminde doğrudan çalışan operatör maliyeti ile üretimi destekleyen bakım, kalite ve yönetim maliyetleri ayrı izlenebilir.
Bu ayrım ürün maliyeti ve bölüm verimliliği analizlerinde önemlidir.
Fazla mesai maliyetini doğru merkeze aktarın
Çalışanın normal maliyet merkezi ile fazla mesai yaptığı bölüm farklı olabilir. Fazla mesai maliyetinin gerçekten çalışılan proje veya bölüme aktarılması gerekebilir.
Geçici görevlendirmeleri kaydedin
Başka bölümde belirli süre çalışan personelin maliyeti eski bölümde görünmeye devam ederse raporlar yanıltıcı olur. Görevlendirme tarihleri ve dağılım oranları sistemde tutulmalıdır.
İşe giriş ve çıkış tarihlerini dikkate alın
Ay ortasında başlayan veya ayrılan çalışanların maliyeti tam ay üzerinden hesaplanmamalıdır. Fiili ücret ve yan haklar maliyet merkezine doğru dönemde aktarılmalıdır.
Maliyet bütçesi ile gerçekleşeni karşılaştırın
Her bölüm için planlanan kadro ve personel bütçesi oluşturulabilir.
Aylık raporda şu değerler gösterilebilir:
- Bütçelenen çalışan sayısı
- Gerçekleşen çalışan sayısı
- Bütçelenen personel maliyeti
- Gerçekleşen personel maliyeti
- Fazla mesai farkı
- Prim ve ek ödeme farkı
- Açık pozisyon maliyet etkisi
Kişi başına maliyeti hesaplayın
Bölüm toplam maliyetinin çalışan sayısına bölünmesi kişi başına ortalama maliyeti gösterebilir. Ancak yönetici, uzman ve üretim çalışanlarının ücret yapısı farklı olduğundan sonuç pozisyon gruplarıyla birlikte yorumlanmalıdır.
Üretim birimi başına işçilik maliyetini ölçün
Üretim bölümlerinde toplam işçilik maliyeti üretilen sağlam ürün miktarıyla karşılaştırılabilir.
Birim işçilik maliyeti = Toplam ilgili işçilik maliyeti / Sağlam üretim miktarı
Hurda veya yeniden işleme oranı yükseldiğinde birim işçilik maliyeti de artabilir.
Organizasyon değişikliklerini zamanında yansıtın
Bölüm birleşmesi, yeni tesis, proje kapanışı veya çalışan transferi sonrasında maliyet merkezi yapısı güncellenmelidir.
Bordro ve muhasebe kodlarını eşleştirin
İnsan kaynakları sistemindeki maliyet merkezi kodu ile muhasebe sistemindeki kod aynı mantıkta olmalıdır. Farklı kodlama yapıları veri aktarım hatasına neden olabilir.
Hatalı dağılımları kontrol edin
Aşağıdaki durumlar için kontrol raporu oluşturulabilir:
- Maliyet merkezi bulunmayan çalışanlar
- Kapanmış merkeze bağlı personeller
- Toplam dağılımı yüzde 100 olmayan çalışanlar
- Aynı dönemde çakışan görevlendirmeler
- Departman değiştiği hâlde eski merkezde kalan çalışanlar
Kişisel ücret bilgilerini koruyun
Maliyet merkezi raporları yönetim için gerekli olsa da çalışanların bireysel ücretleri gereksiz kişilere açık edilmemelidir. Bölüm raporlarında toplulaştırılmış maliyet kullanılabilir.
Profesyonel işe alım desteği
İşletmeniz için doğru personeli bulma, aday ön eleme ve işe başlatma süreçlerinde SEA Academy İK ile iletişime geçebilirsiniz.
İletişime geçin