ISO, KALİTE VE UYGUNLUK BİLGİ MERKEZİ
GÜNCEL REHBER
AS9100
AS9100: 2026 güncel standart, belgelendirme, dokümantasyon, risk, iç tetkik ve denetim hazırlık rehberi.
AS9100 kapsamında sistem kurulumu, süreç yönetimi, risk, dokümantasyon, iç tetkik, belgelendirme ve sürekli iyileştirme adımları ayrıntılı biçimde ele alınmıştır.
1. Kapsam ve Amaç
Bu rehber; kalite, çevre, iş sağlığı ve güvenliği, bilgi güvenliği, otomotiv, havacılık, ürün uygunluğu ve TSE belgelendirme süreçlerinin işletmelerde planlanması, uygulanması, denetlenmesi ve geliştirilmesi amacıyla hazırlanmıştır.
2. 2026 Güncellik Kontrolü
Standartların sürümleri, değişiklikleri, geçiş süreleri, belgelendirme kuralları, müşteri özel şartları ve mevzuat bağlantıları 2026 itibarıyla güncel resmî kaynaklardan kontrol edilmelidir.
3. Standart Metninin Kullanımı
ISO, IATF ve havacılık standartları telif korumalı metinlerdir. Kuruluş, uygulamada resmî ve lisanslı standart nüshasını kullanmalı; bu rehberi yalnızca açıklayıcı yol haritası olarak değerlendirmelidir.
4. Yönetim Sistemi Yaklaşımı
Yönetim sistemi yalnızca belge almak için değil; süreçleri yönetmek, riskleri azaltmak, müşteri beklentilerini karşılamak ve sürdürülebilir iyileşme sağlamak için kurulmalıdır.
5. Kuruluşun Bağlamı
İç ve dış konular, paydaş beklentileri, yasal şartlar, piyasa koşulları, teknoloji, iklim değişikliği ve operasyonel riskler yönetim sistemi kapsamına dahil edilmelidir.
6. İklim Değişikliği Değerlendirmesi
ISO yönetim sistemi standartlarına 2024 yılında eklenen iklim değişikliği değişiklikleri doğrultusunda kuruluş, iklim değişikliğinin ilgili bir konu olup olmadığını ve ilgili tarafların iklim bağlantılı şartlarını değerlendirmelidir.
7. Kapsam Belirleme
Belgelendirme kapsamı; ürünler, hizmetler, lokasyonlar, süreçler, dış kaynaklar ve uygulanabilir şartlar dikkate alınarak açıkça tanımlanmalıdır.
8. Liderlik ve Taahhüt
Üst yönetim politika, hedef, kaynak, sorumluluk, gözden geçirme ve iyileştirme faaliyetlerine doğrudan katılmalıdır.
9. Politika
Politika kuruluşun amacı, stratejik yönü, yasal ve müşteri şartları, riskleri ve sürekli iyileştirme taahhüdüyle uyumlu olmalıdır.
10. Görev, Yetki ve Sorumluluk
Süreç sahipleri, sistem yöneticileri, iç denetçiler, teknik sorumlular ve karar mercileri yazılı şekilde belirlenmelidir.
11. Süreç Yönetimi
Süreçlerin girdileri, çıktıları, müşterileri, tedarikçileri, sorumluları, kaynakları, riskleri, kontrolleri ve performans göstergeleri tanımlanmalıdır.
12. Risk ve Fırsat Yönetimi
Stratejik, operasyonel, kalite, çevre, İSG, bilgi güvenliği, tedarik, ürün ve mevzuat riskleri ortak yöntemle değerlendirilmelidir.
13. Yasal ve Diğer Şartlar
Yürürlükteki kanunlar, yönetmelikler, müşteri şartları, sözleşmeler, sektör kuralları ve teknik düzenlemeler güncel envanterde tutulmalıdır.
14. Hedefler ve Planlama
Hedefler ölçülebilir, sorumlusu belirli, kaynaklandırılmış, süreli ve düzenli izlenen yapıda olmalıdır.
15. Değişikliklerin Planlanması
Yeni ürün, süreç, tesis, yazılım, tedarikçi, mevzuat veya organizasyon değişikliklerinin sisteme etkisi önceden değerlendirilmelidir.
16. Kaynak Yönetimi
İnsan kaynağı, altyapı, çalışma ortamı, ölçüm cihazları, bilgi sistemleri, finansman ve dış kaynak ihtiyaçları planlanmalıdır.
17. Yetkinlik Yönetimi
Görev bazlı yetkinlik kriterleri, eğitim planları, sınavlar, uygulama gözlemleri ve etkinlik değerlendirmeleri kayıt altına alınmalıdır.
18. Farkındalık
Çalışanlar politika, hedef, müşteri ve yasal şartlar, kendi katkıları, uygunsuzluk sonuçları ve acil durum sorumlulukları konusunda bilinçlendirilmelidir.
19. İletişim
İç ve dış iletişimin konusu, zamanı, yöntemi, sorumlusu, hedef kitlesi ve kayıt şartları belirlenmelidir.
20. Dokümante Edilmiş Bilgi
Prosedür, talimat, form, plan, kayıt ve dış kaynaklı dokümanlar sürüm, onay, erişim, dağıtım, saklama ve imha kontrollerine tabi olmalıdır.
21. Operasyonel Planlama
Ürün ve hizmet şartları, süreç kriterleri, kaynaklar, kontroller, doğrulamalar ve kayıtlar üretim veya hizmet başlamadan önce belirlenmelidir.
22. Müşteri Şartları
Teklif, sipariş, sözleşme, teknik şartname, kalite şartı, teslimat, garanti ve özel müşteri gereklilikleri gözden geçirilmelidir.
23. Tasarım ve Geliştirme
Tasarım girdileri, aşamalar, gözden geçirmeler, doğrulama, geçerli kılma, değişiklikler ve çıktılar kontrollü yürütülmelidir.
24. Tedarikçi Yönetimi
Tedarikçi seçimi, onayı, performansı, denetimi, risk seviyesi, ürün doğrulaması ve uygunsuzluk yönetimi sistematik olmalıdır.
25. Üretim ve Hizmet Sunumu
İş talimatları, proses parametreleri, ekipman, personel yetkinliği, izlenebilirlik ve serbest bırakma kriterleri uygulanmalıdır.
26. Tanımlama ve İzlenebilirlik
Ürün, parti, seri numarası, malzeme, proses, operatör, cihaz ve muayene kayıtları ihtiyaç duyulan seviyede izlenebilir olmalıdır.
27. Müşteri veya Dış Sağlayıcı Mülkiyeti
Müşteriye ait malzeme, ekipman, bilgi, fikri mülkiyet ve kişisel veriler korunmalı; kayıp veya hasar bildirilmelidir.
28. Muhafaza
Taşıma, ambalajlama, depolama, raf ömrü, paslanma, kirlenme, karışma ve hasar riskleri kontrol edilmelidir.
29. Ölçme ve İzleme Kaynakları
Kalibrasyon, doğrulama, cihaz kimliği, ölçüm belirsizliği, çevresel koşullar ve cihaz uygunluğu kayıt altına alınmalıdır.
30. Performans İzleme
Süreç, ürün, müşteri, tedarikçi, çevre, İSG, bilgi güvenliği ve maliyet göstergeleri düzenli analiz edilmelidir.
31. Müşteri Memnuniyeti
Şikâyetler, iadeler, teslimat performansı, anketler, müşteri puanları ve tekrar sipariş verileri birlikte değerlendirilmelidir.
32. İç Tetkik
Tetkik programı süreç önemi, risk, önceki sonuçlar ve değişikliklere göre hazırlanmalı; bağımsızlık ve yetkinlik sağlanmalıdır.
33. Yönetimin Gözden Geçirmesi
Üst yönetim sistem performansını, hedefleri, kaynakları, riskleri, uygunsuzlukları ve iyileştirme fırsatlarını planlı aralıklarla değerlendirmelidir.
34. Uygunsuzluk Yönetimi
Uygunsuzluk tanımı, düzeltme, ayırma, yeniden işlem, müşteri bildirimi, kayıt ve serbest bırakma kontrolleri uygulanmalıdır.
35. Kök Neden Analizi
Beş Neden, balık kılçığı, hata ağacı veya uygun diğer yöntemlerle gerçek sistem nedeni belirlenmelidir.
36. Düzeltici Faaliyet
Faaliyet planı kök nedene yönelmeli; sorumlu, süre, kanıt ve etkinlik kontrolü içermelidir.
37. Sürekli İyileştirme
Verimlilik, hata, enerji, iş kazası, güvenlik olayı, maliyet, teslimat ve müşteri memnuniyetinde ölçülebilir iyileştirmeler hedeflenmelidir.
38. Belgelendirme Kuruluşu Seçimi
Akreditasyon kapsamı, sektör deneyimi, denetçi yetkinliği, bağımsızlık, ücret, denetim süresi ve uluslararası tanınırlık değerlendirilmelidir.
39. Aşama 1 ve Aşama 2 Denetimi
Dokümantasyon, kapsam, yasal şartlar, iç tetkik ve yönetim gözden geçirmesi hazırlığı Aşama 1 öncesinde tamamlanmalıdır.
40. Gözetim ve Yeniden Belgelendirme
Belge alındıktan sonra gözetim denetimleri, değişiklik bildirimleri, uygunsuzluk kapatma ve yeniden belgelendirme planı takip edilmelidir.
41. Entegre Yönetim Sistemi
Ortak bağlam, risk, doküman, denetim, hedef ve yönetim gözden geçirmesi yapısı farklı standartlar için entegre kurulabilir.
42. Denetim Hazırlık Kontrolü
Standart sürümü, kapsam, süreçler, riskler, yasal şartlar, hedefler, eğitimler, iç tetkik, yönetim gözden geçirmesi ve aksiyonlar doğrulanmalıdır.
43. Geçerli Yapı
IAQG'nin yayımladığı 9100 standardı havacılık, uzay ve savunma kuruluşları için ISO 9001'in üzerinde ilave kalite yönetim şartları getirir. 2026 revizyon çalışmaları resmî IAQG kaynaklarından izlenmelidir.
44. Ürün Güvenliği
Ürün güvenliğini etkileyen özel karakteristikler, riskler, insan faktörleri, raporlama ve kritik görevler yönetilmelidir.
45. Sahte Parça Önleme
Yetkili kaynak kullanımı, izlenebilirlik, tedarikçi doğrulaması, test ve şüpheli parça bildirim süreçleri oluşturulmalıdır.
46. Konfigürasyon Yönetimi
Ürün tanımı, revizyon, teknik veri, değişiklik, üretim durumu ve teslim edilen konfigürasyon kontrol edilmelidir.
47. OASIS Sistemi
IAQG OASIS sistemi, 9100 serisi kapsamında sertifikalı tedarikçi ve onaylı kuruluşların doğrulanması için kullanılabilir.
Resmî ve Kurumsal Kaynaklar
Sık Sorulan Sorular
Bu içerik hangi tarihte güncellendi?
31 Temmuz 2026 itibarıyla erişilebilen ISO, IATF, IAQG, Avrupa Birliği ve TSE kaynakları dikkate alınmıştır.
Bu sayfa standart metninin yerini tutar mı?
Hayır. Standartlar telif korumalıdır. Uygulama ve denetim için resmî, lisanslı standart nüshası kullanılmalıdır.
Belge almak tek başına yeterli midir?
Hayır. Yönetim sisteminin günlük süreçlerde uygulanması, ölçülmesi, denetlenmesi ve sürekli iyileştirilmesi gerekir.
Saygılarımızla,
Seaacademy İK Hizmetleri
0543 593 02 63
info@seaacademyik.com